Hoe werkt een airco eigenlijk?

Het basisprincipe: warmte verplaatsen

Veel mensen denken dat een airco koude lucht aanmaakt, zoals een ijsblokje in een glas. In werkelijkheid doet een airco iets slimmers: hij haalt warmte weg uit de ene plek en brengt ze naar een andere. In de zomer neemt hij warmte op uit je kamer en geeft die buiten af. Wat overblijft in de kamer, voelt koeler aan.

Dat is hetzelfde principe als in je koelkast. Ook die maakt geen koude: hij pompt warmte uit de binnenkant naar de achterkant van het toestel. Daarom voelt de achterkant van een koelkast lauw aan.

Binnenunit en buitenunit: een duo

De binnenunit is het deel dat je dagelijks ziet. Hij zuigt kamerlucht aan, stuurt die langs een warmtewisselaar met koud koelmiddel en blaast de lucht vervolgens terug de kamer in. Een filter houdt stof tegen, en lamellen bepalen in welke richting de lucht stroomt.

De buitenunit doet het zware werk. Daarin zit de compressor, die het koelmiddel onder druk zet, en een tweede warmtewisselaar met ventilator. Hier wordt de warmte die binnen werd opgenomen, aan de buitenlucht afgegeven. Hoe en waar die buitenunit geplaatst wordt, heeft invloed op prestaties en geluid. Daarover lees je meer in ons artikel over een airco plaatsen.

Het koelmiddelcircuit

Tussen binnen- en buitenunit lopen dunne koperen leidingen. Daarin circuleert een koelmiddel: een stof die bij lage temperaturen verdampt en daarbij veel warmte opneemt. Wordt ze daarna samengeperst, dan stijgt haar temperatuur en kan ze die warmte weer afgeven.

Het circuit is volledig gesloten. In normale omstandigheden wordt het koelmiddel dus niet 'verbruikt'. Werken aan dit circuit is werk voor een erkend technicus.

Zo koelt een airco

• Warme kamerlucht wordt aangezogen door de binnenunit.
• In de warmtewisselaar neemt het koude koelmiddel die warmte op en verdampt.
• De afgekoelde lucht wordt terug de kamer in geblazen.
• Het koelmiddel gaat naar de buitenunit, wordt samengeperst en geeft de warmte buiten af.

Bij het afkoelen van de lucht condenseert ook vocht. Dat water wordt via een afvoer naar buiten of naar een geschikte afvoer geleid. Daarom voelt gekoelde lucht vaak ook wat droger aan.

Verwarmen: dezelfde techniek, omgekeerd

Omdat een airco warmte verplaatst, kan hij die richting ook omkeren. Een zogenaamde omkeerklep laat het koelmiddel dan in de andere richting stromen. De buitenunit haalt warmte uit de buitenlucht, ook als het buiten fris is, en de binnenunit geeft die warmte af in je kamer.

Een airco die dit kan, werkt dan als een lucht-lucht warmtepomp. Hoe goed dat werkt in jouw situatie, hangt onder meer af van het toestel, de buitentemperatuur en de isolatie van je woning. Meer daarover lees je in verwarmen met airco.

Wat doet een inverter?

Oudere airco's werkten vaak volgens een aan-uitprincipe: de compressor draaide op vol vermogen tot de temperatuur bereikt was, en viel dan stil. Daarna begon de cyclus opnieuw. Dat geeft schommelingen in temperatuur en geluid.

Moderne systemen gebruiken meestal inverter-technologie. De compressor kan dan zijn toerental aanpassen. Is het nog warm, dan werkt hij harder; is de gewenste temperatuur bijna bereikt, dan draait hij rustiger verder. Het resultaat is een gelijkmatiger binnenklimaat en een toestel dat zich aanpast aan wat de ruimte op dat moment vraagt.

Waarom de juiste dimensionering zo belangrijk is

Het vermogen van een airco moet passen bij de ruimte. Daarbij tellen niet alleen de vierkante meters: ook plafondhoogte, isolatie, zonnige ramen, het aantal glaspartijen en het gebruik van de ruimte spelen mee. Een woonkamer op het zuiden met grote ramen vraagt iets anders dan een goed geïsoleerde slaapkamer aan de noordkant.

Is een toestel te klein gekozen, dan haalt het de gewenste temperatuur moeilijk op warme dagen. Is het te groot, dan schakelt het vaker aan en uit, en voelt het comfort minder stabiel aan. Een goed gekozen systeem valt nauwelijks op: het doet gewoon wat je ervan verwacht.

Wil je weten waar je allemaal op moet letten? Lees dan ons uitgebreide artikel welke airco heb ik nodig.